Videoart zatytu\u0142owany \u201eZielna\u201d powsta\u0142 w oparciu o Fotografi\u0119 Leopolda W\u0119grzynowicza z lat 10.-20. XX w., Kobieta i sze\u015b\u0107 dziewczynek z Dobrej z wi\u0105zkami ziela na \u015bwi\u0119to Matki Boskiej Zielnej; ze zbior\u00f3w MEK (V-3198) i animacj\u0119 spelah. W pracy skorzysta\u0142am r\u00f3wnie\u017c z nagrania archiwalnego pie\u015bni w wykonaniu zespo\u0142u KGW z Brzezinki Dolnej z kolekcji Barbary Badowskiej, kt\u00f3re jaki\u015b czas temu pozyskali\u015bmy \u00a0razem z Fundacj\u0105 \u201eMemo\u201d do Archiwum Gminy Andrych\u00f3w.<\/p>\n
Wychowa\u0142am si\u0119 w rodzinie, w kt\u00f3rej kultywowano \u015bwi\u0119cenie bukiet\u00f3w zielnych w \u015awi\u0119to Matki Boskiej Zielnej przypadaj\u0105ce 15 sierpnia. W mie\u015bcie – urodzi\u0142am si\u0119 i wychowa\u0142am w Krakowie – przygotowanie bukietu nie by\u0142o tak proste jak na wsi. W tym dniu sk\u0142ada si\u0119 Matce Chrystusa w ofierze p\u0142ody ziemi, b\u0119d\u0105cej o tej porze roku w pe\u0142ni rozkwitu. Na dawnej polskiej wsi \u015bwi\u0119cono: zio\u0142a lecznicze takie jak dziurawiec (dzwonek Matki Boskiej), pio\u0142un, wrotycz, krwawnik, mi\u0119ta, macierzanka, kopytnik, dziewanna; ale tak\u017ce p\u0142ody p\u00f3l k\u0142osy zb\u00f3\u017c (\u017cyto, pszenica), ga\u0142\u0105zki lnu i konopi, nabrzmia\u0142e g\u0142\u00f3wki maku a czasem nawet nabite na patyki warzywa i owoce jak marchew, czy ma\u0142e jab\u0142ka. Po po\u015bwi\u0119ceniu bukiety nabiera\u0142y niezwyk\u0142ych w\u0142a\u015bciwo\u015bci czarodziejskich i leczniczych. Po powrocie do domu wk\u0142adano je za \u015bwi\u0119te obrazy lub zatykano pod strzech\u0119, by chroni\u0142y chat\u0119 przed uderzeniem pioruna i po\u017carem. Jeszcze wcze\u015bniej w drodze powrotnej z ko\u015bcio\u0142a do domu wk\u0142adano ziele w bruzdach zagon\u00f3w, by jego moc chroni\u0142a uprawy kapusty czy ziemniak\u00f3w przed wszelkimi szkodnikami. Wykruszone ziarna z po\u015bwi\u0119conych k\u0142os\u00f3w dosypywano do ziarna siewnego, wierz\u0105c, \u017ce zapewni to obfity plon w przysz\u0142ym roku. Po\u015bwi\u0119conym zielem okadzano chore krowy lub dodawano je do paszy po wycieleniu, by uchroni\u0107 zwierz\u0119ta przed wszelkimi urokami.<\/p>\n
Warto w tym miejscy przypomnie\u0107, \u017ce omawiane \u015bwi\u0119to jest w Ko\u015bciele obchodzone ju\u017c od V w. jako uroczysto\u015b\u0107 Za\u015bni\u0119cia i Wniebowzi\u0119cia Naj\u015bwi\u0119tszej Marii Panny. To w\u0142a\u015bnie dlatego w Nowicy, w kt\u00f3rej prowadz\u0119 d\u0142ugoletnie badania terenowe, w tym dniu odbywa si\u0119 kermesz z procesj\u0105 do cudownego \u017ar\u00f3de\u0142ka \u2013 kaplica znajduj\u0105ca si\u0119 po\u015brodku wsi jest pod tym w\u0142a\u015bnie wezwaniem (do niedawna grekokatolicy obchodzili to \u015bwi\u0119to 28 sierpnia).<\/p>\n