O samej fotografii z Dobrej\u00a0 i tamtejszych zwyczajach \u015bmigustnych mo\u017cemy przeczyta\u0107 na stronie MEK w Krakowie:<\/a><\/p>\nFotografia zosta\u0142a wykonana prawdopodobnie przez Leopolda W\u0119grzynowicza w 1916 r. w Dobrej i nale\u017cy do zespo\u0142u niemal dwustu zdj\u0119\u0107 dokumentuj\u0105cych spo\u0142eczno\u015b\u0107, budownictwo i obrz\u0119dy Dobrej i s\u0105siednich wsi. Dobra by\u0142a rodzinn\u0105 miejscowo\u015bci\u0105 W\u0119grzynowicza, a zachowane fotografie zosta\u0142y wykonane zapewne z my\u015bl\u0105 o zasileniu zbior\u00f3w Muzeum Etnograficznego w Krakowie, do kt\u00f3rego Towarzystwa nale\u017ca\u0142 i kt\u00f3rego dzia\u0142alno\u015b\u0107 pr\u0119\u017cnie wspiera\u0142. Zainteresowanie badacza mieszka\u0144cami rodzinnych okolic trwa\u0142o przez ca\u0142e jego \u017cycie. Zorganizowany w Dobrej w 1938 r. ob\u00f3z krajoznawczy zaowocowa\u0142 publikacj\u0105 pt. \u201eWie\u015b Dobra w powiecie limanowskim\u201d (nak\u0142adem Komisji K\u00f3\u0142 Krajoznawczych P.T.K., Krak\u00f3w 1938), w kt\u00f3rej wykorzystane zosta\u0142y m.in. niekt\u00f3re z prezentowanych fotografii ze zbior\u00f3w MEK. Zwyczaj \u201edziad\u00f3w \u015bmigustnych\u201d, zwanych te\u017c \u201e\u015bmigusztnymi\u201d \u017cywy by\u0142 w latach 50-tych XX w. na zachodzie i po\u0142udniu Krakowskiego , w okolicach Bia\u0142ej Krakowskiej i K\u0119t, a tak\u017ce na terenie powiat\u00f3w limanowskiego i boche\u0144skiego. Leopold W\u0119grzynowicz po\u015bwi\u0119ci\u0142 temu zagadnieniu uwag\u0119 dwukrotnie, sygnalizuj\u0105c potrzeb\u0119 g\u0142\u0119bszych bada\u0144 tego zjawiska. Po raz pierwszy na \u0142amach redagowane przez siebie miesi\u0119cznika krajoznawczego \u201eOrli Lot\u201d (1920) i \u2013niemal 40 lat p\u00f3\u017aniej- w czasopi\u015bmie \u201eZiemia\u201d (1957). Pisa\u0142: \u201eZnam ten zwyczaj ze wsi Dobrej powiatu limanowskiego. W drugi dzie\u0144 Wielkanocy w t. zw. \u015amigustny Poniedzia\u0142ek zjawiaj\u0105 si\u0119 we wsi tej ch\u0142opcy okr\u0119ceni w s\u0142om\u0119 plecion\u0105, g\u0142ow\u0119 maj\u0105 okryt\u0105 czapkami s\u0142omianemi kszta\u0142tu sto\u017cka u wierzcho\u0142ka kt\u00f3rego powiewaj\u0105 trzy plecione\u00a0 ze s\u0142omy warkocze; twarz zakrywaj\u0105 mask\u0105 ze sk\u00f3ry baraniej; w jednej r\u0119ce trzymaj\u0105 gruby kij w drugiej koszyk wy\u015bcielony s\u0142om\u0105 dla sk\u0142adania dar\u00f3w (zwykle jaj), kt\u00f3re im gospodynie ofiarowuj\u0105. Przyszed\u0142szy przed chat\u0119 wyprawiaj\u0105 pl\u0105sy pomrukuj\u0105c do taktu nie wydaj\u0105 przy tem \u017cadnych artyku\u0142owanych d\u017awi\u0119k\u00f3w. Domownicy staraj\u0105 si\u0119 ich obla\u0107 niespodzianie wod\u0105 przed czem oni, spostrzeg\u0142szy si\u0119, gdzie im grozi niebezpiecze\u0144stwo, umykaj\u0105. W ko\u0144cu otrzymawszy od gospodyni datek zwany \u015bmigusztem odchodz\u0105, Chodz\u0105 zwykle po dwu lub w pojedynk\u0119, czasem drugi przebiera si\u0119 za kobiet\u0119, wtedy wdziewa na siebie szaty kobiece, twarz os\u0142ania mask\u0105 z p\u0142\u00f3tna a na r\u0119ku trzyma ze szmat uwini\u0119t\u0105 kuk\u0142\u0119 niby dziecko. W\u0119dr\u00f3wk\u0119 swoj\u0105 ko\u0144cz\u0105 z chwil\u0105 kiedy mieszka\u0144cy wioski zaczynaj\u0105 zbiera\u0107 si\u0119 na msz\u0119 \u015bw. Do ko\u015bcio\u0142a. Zw\u0105 ich s\u0142omianemi lub \u015bmigusztnemi dziadami\u201d (\u201eOrli Lot\u201d, R. 1, kwiecie\u0144-maj 1920, Nr. 1 i 2, s. 9-10). W zbiorach MEk zachowa\u0142o si\u0119 kilka przyk\u0142ad\u00f3w fotografii, wykonanych przez W\u0119grzynowicza najprawdopodobniej w latach 10-tych XX w., w postaci negatyw\u00f3w na kliszach szklanych, na kt\u00f3rych uwieczniono \u201e\u015bmigustnik\u00f3w\u201d. S\u0105 to kolejno: V\/291\/S, V\/292\/S, V\/293\/S, V\/294\/S,\u00a0 V\/419\/S, V\/420\/S, V\/427\/S, V\/435\/S, V\/3074\/S. Prezentowana fotografia przedstawia dwie postaci, ch\u0142opc\u00f3w lub m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn z Dobrej, w przebraniach dziad\u00f3w \u015bmigustnych (dziada i baby). Postaci te stoj\u0105 na wiejskiej drodze i uj\u0119te s\u0105 en face. Posta\u0107 po lewej stronie ma na sobie ubranie, spodnie i kurtk\u0119, owini\u0119te szczelnie warkoczami plecionymi ze s\u0142omy. Twarz zas\u0142ania maska ze sk\u00f3ry, z wyci\u0119tymi otworami na oczy, nos i usta oraz bujna broda z ciemnego “baranka” z wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cymi si\u0119 jasnymi w\u0105sami i br\u00f3dk\u0105. Na g\u0142owie ma wysok\u0105 czapk\u0119 ze s\u0142omy, z kt\u00f3rej stercz\u0105 do g\u00f3ry s\u0142omiane warkocze zwi\u0105zane wst\u0105\u017ckami. Podpiera si\u0119 trzymanym w prawej r\u0119ce d\u0142ugim kijem, w lewej, natomiast, trzyma pleciony koszyk z widocznym wewn\u0105trz sianem i jajkami. Posta\u0107 po prawej stronie przebrana jest w str\u00f3j kobiecy- koszul\u0119 w kratk\u0119, kamizelk\u0119, jasn\u0105 sp\u00f3dnic\u0119 i ciemny fartuch. Na g\u0142owie nosi chustk\u0119 drukowan\u0105 zawi\u0105zan\u0105 pod szyj\u0105, na twarzy ciemn\u0105 mask\u0119 z wyci\u0119tymi otworami, a na nogach podarte trzewiki. W lewej r\u0119ce trzyma szmacian\u0105 lalk\u0119 (kuk\u0142\u0119) i lask\u0119. W tle, po horyzont, ci\u0105gnie si\u0119\u00a0 wiejska droga, a wzd\u0142u\u017c niej pojedyncze bezlistne drzewa. Z lewej strony kadru, w oddali- bielona chata.<\/p>\n
Te same osoby, w uj\u0119ciu na tle drewnianej bielonej chaty, obecne s\u0105 na fotografii pozytywowej o nr. inw. V\/5669\/F.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Videoart powsta\u0142 w oparciu o fotografi\u0119 Leopolda W\u0119grzynowicza z 1916 r., Dziady \u015bmigustne (dziad i baba) z Dobrej na wiejskiej drodze, ze zbior\u00f3w MEK (nr V-419). M\u00f3wi\u0119 – p\u00f3\u0142 \u017cartem, p\u00f3\u0142 serio – \u017ce stworzy\u0142am sw\u00f3j ma\u0142y horror. Ale kto ma w pami\u0119ci wp\u0142yw dzia\u0142ania na wyobra\u017anie i emocje dziecka odg\u0142os\u00f3w wydawanych przez dziady \u015bmigustne […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","aiovg_categories":[],"aiovg_tags":[],"class_list":["post-624","aiovg_videos","type-aiovg_videos","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_videos\/624","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_videos"}],"about":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/aiovg_videos"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=624"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=624"}],"wp:term":[{"taxonomy":"aiovg_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_categories?post=624"},{"taxonomy":"aiovg_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_tags?post=624"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}