{"id":626,"date":"2025-12-10T12:19:07","date_gmt":"2025-12-10T12:19:07","guid":{"rendered":"https:\/\/reginapazdur.pl\/?post_type=aiovg_videos&#038;p=626"},"modified":"2026-03-17T16:41:42","modified_gmt":"2026-03-17T16:41:42","slug":"pogoda","status":"publish","type":"aiovg_videos","link":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/video\/pogoda\/","title":{"rendered":"POGODA"},"content":{"rendered":"<p>Videoart powsta\u0142 w oparciu o fotografi\u0119 archiwaln\u0105 ze zbior\u00f3w MEK, nieznanego autora Stary G\u00f3ral z Orawy, z grabiami, na tle dalekiego pejza\u017cu (V-2471) pocz\u0105tek XX w. oraz animacj\u0119 Nordic Institute in Greenland, Qimusseq\u00a0 by Glenn Gear and AneMarie Ottosen. Muzyk\u0119 skomponowali i wykonali graj\u0105cy na akordeonie Maciej Kud\u0142acik i towarzysz\u0105cy mu na duduku Marek Te\u015bluk.<\/p>\n<p>Videoart porusza temat wp\u0142ywu zjawisk atmosferycznych na \u017cycie wiejskie. Pogoda na dawnej wsi nie by\u0142a tylko tematem rozm\u00f3w i small talku jak to ma miejsce wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, ale czynnikiem decyduj\u0105cym o\u00a0przetrwaniu. Pogoda by\u0142a\u00a0dominant\u0105 egzystencjaln\u0105, kt\u00f3ra determinowa\u0142a rytm biologiczny, spo\u0142eczny i duchowy wsp\u00f3lnoty. \u017bycie wiejskie toczy\u0142o si\u0119 w modelu\u00a0czasu cyklicznego i roku liturgicznego. Pogoda rzadko bywa\u0142a postrzegana jako jedynie proces fizyczny. Deszcz padaj\u0105cy w odpowiednim czasie postrzegano jako \u201e\u0142ask\u0119 Bo\u017c\u0105\u201d a \u00a0grad niszcz\u0105cy uprawy jako \u201ekar\u0119 za grzechy\u201d, susza z kolei wskazywa\u0142a na \u201ezamkni\u0119cia niebios\u201d. Ka\u017cde gwa\u0142towne zjawisko wymaga\u0142o odpowiedzi rytualnej cz\u0119sto powi\u0105zanej nie tyle z magi\u0105 co z wiar\u0105 chrze\u015bcija\u0144sk\u0105 \u2013 od wystawiania w oknach zapalonych gromnic i obraz\u00f3w \u015bw. Agaty (chroni\u0105cej przed ogniem), po sypanie po\u015bwi\u0119conej soli na progi przed burz\u0105. Aura wymusza\u0142a tworzenie sprawnie dzia\u0142aj\u0105cych sposob\u00f3w na radzenie sobie w r\u00f3\u017cnych sytuacjach, a jednym z nich by\u0142a wzajemna pomoc s\u0105siedzka. By\u0142 to mechanizm buduj\u0105cy niezwykle siln\u0105 sp\u00f3jno\u015b\u0107 grupy. Pogoda bezpo\u015brednio wp\u0142ywa\u0142a na architektur\u0119 i zagospodarowanie przestrzeni. Cha\u0142upy orientowano \u201epod wiatr\u201d, a wysokie progi i ok\u00f3lniki (zamkni\u0119te podw\u00f3rza) stanowi\u0142y barier\u0119 przed zamieciami i zawiejami. Na wsi d\u0105\u017cono &#8211; w zwi\u0105zku z nieprzewidywalno\u015bci\u0105 aury, urodzaju, ilo\u015bci zbior\u00f3w i plon\u00f3w &#8211;\u00a0maksymalnej samowystarczalno\u015bci\u00a0\u2013 gromadzenia zapas\u00f3w ponad miar\u0119 by\u0142o fundamentem wiejskiego etosu pracy.<\/p>\n<p>Dawny rolnik \u017cy\u0142 w stanie permanentnego\u00a0niepokoju o plon. Czasem trzeba by\u0142o poczeka\u0107 czasem wa\u017cny by\u0142 po\u015bpiech. I tak np. podczas sianokos\u00f3w czy \u017cniw gospodarze zawsze nerwowo spogl\u0105dali w niebo, modlili si\u0119 o w\u0142a\u015bciw\u0105 pogod\u0119 i spieszyli, \u017ceby zd\u0105\u017cy\u0107 przed deszczem czy burz\u0105.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/zbiory.etnomuzeum.eu\/pl\/katalog-zbiorow\/1754\/stary-goral-z-orawy-z-grabiami-na-tle-dalekiego-pejzazu\">O samej fotografii i jej historii dowiadujemy si\u0119 czytaj\u0105c jej opis zamieszczony na stronie MEK w Krakowie:<\/a> Pe\u0142nopostaciowy portret starego m\u0119\u017cczyzny, g\u00f3rala z orawskiej wsi Orawska P\u00f3\u0142g\u00f3ra (dawniej Po\u0142hora) na obecnej S\u0142owacji. M\u0119\u017cczyzna pozuje na rozjechanej ko\u0142ami woz\u00f3w drodze prowadz\u0105cej przez pola uprawne, na tle dalekiego pejza\u017cu i nieba. Na drugim planie majacz\u0105 zabudowania wsi, a droga wysadzona jest tam malowniczym szpalerem wysokich drzew wytyczaj\u0105cych malownicz\u0105 perspektyw\u0119 zbie\u017cn\u0105 fotografii.<\/p>\n<p>Portretowany ubrany jest w codzienny str\u00f3j roboczy: na\u00a0 bia\u0142\u0105 p\u0142\u00f3cienn\u0105 koszul\u0119 ubrany ma jasny, mocno przybrudzony lajbik, na nogach bia\u0142e sukienne portki i sk\u00f3rzane kierpce. Na g\u0142ownie nosi czarn\u0105 barani\u0105 czap\u0119 tzw. baranic\u0119 spod kt\u00f3rej wystaj\u0105 siwe kosmyki w\u0142os\u00f3w. Jego pomarszczon\u0105 twarz rozja\u015bnia u\u015bmiech. M\u0119\u017cczyzna zosta\u0142 prawdopodobnie oderwany od pracy przy zw\u00f3zce siana: lew\u0105 d\u0142oni\u0105 przyciska do siebie k\u0119pk\u0119 zgarbionej suchej trawy, a pod ramieniem, na plecach, trzyma drewniane grabie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Videoart powsta\u0142 w oparciu o fotografi\u0119 archiwaln\u0105 ze zbior\u00f3w MEK, nieznanego autora Stary G\u00f3ral z Orawy, z grabiami, na tle dalekiego pejza\u017cu (V-2471) pocz\u0105tek XX w. oraz animacj\u0119 Nordic Institute in Greenland, Qimusseq\u00a0 by Glenn Gear and AneMarie Ottosen. Muzyk\u0119 skomponowali i wykonali graj\u0105cy na akordeonie Maciej Kud\u0142acik i towarzysz\u0105cy mu na duduku Marek Te\u015bluk. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","aiovg_categories":[],"aiovg_tags":[],"class_list":["post-626","aiovg_videos","type-aiovg_videos","status-publish","has-post-thumbnail","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_videos\/626","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_videos"}],"about":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/aiovg_videos"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=626"}],"wp:term":[{"taxonomy":"aiovg_categories","embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_categories?post=626"},{"taxonomy":"aiovg_tags","embeddable":true,"href":"https:\/\/reginapazdur.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/aiovg_tags?post=626"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}