Videoart powsta\u0142 w oparciu o fotografi\u0119 nieznanego autora z 1926 r., Portret \u015blubny Jana Stankiewicza i Zofii z domu Flaga w zimowej scenerii we wsi Tenczyn (pow. My\u015blenice); ze zbior\u00f3w MEK (nr V-2460); \u015bpiewa i gra na akordeonie Stefan Kurasz, Archiwum Gminy Andrych\u00f3w, Fundacja \u201eMemo\u201d.<\/p>\n
Punktem wyj\u015bcia do stworzonego vdeoartu by\u0142o my\u015blenie o ma\u0142\u017ce\u0144stwie jako \u201etworzeniu nowego \u015bwiata\u201d i byciem dla siebie nawzajem ma\u0142\u017conk\u00f3w \u201eca\u0142ym \u015bwiatem\u201d. Czasem nie wszystko sz\u0142o pomy\u015blnie i miejsce mi\u0142o\u015bci zajmowa\u0142a nienawi\u015b\u0107 a wraz z ni\u0105 ch\u0119\u0107 wymazania z pami\u0119ci danej osoby. Podczas wywiad\u00f3w i bada\u0144 etnograficznych, kt\u00f3rym prawie zawsze towarzyszy ogl\u0105danie archiwalnych fotografii, niejednokrotnie widzia\u0142am zdj\u0119cia z zamazanymi, wyrwanymi czy wyskrobanymi twarzami.<\/p>\n
Pa\u0144stwo m\u0142odzi na dawnej polskiej wsi nie byli postrzegani wy\u0142\u0105cznie jako para jednostek zawieraj\u0105cych zwi\u0105zek ma\u0142\u017ce\u0144ski, lecz tak\u017ce jako uczestnicy rytua\u0142u przej\u015bcia, kt\u00f3ry mia\u0142 charakter spo\u0142eczny, ekonomiczny i symboliczny. Ich \u015blub oznacza\u0142 przej\u015bcie z kategorii m\u0142odzie\u017cy do pe\u0142noprawnych cz\u0142onk\u00f3w wsp\u00f3lnoty wiejskiej, posiadaj\u0105cych w\u0142asne miejsce w strukturze spo\u0142ecznej.<\/p>\n
Obrz\u0119d weselny pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 publicznej legitymizacji nowego statusu. Kluczowe znaczenie mia\u0142y tu dzia\u0142ania rytualne, takie jak b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo rodzic\u00f3w, ceremonia za\u015blubin czy oczepiny, kt\u00f3re symbolicznie \u201eprzenosi\u0142y\u201d pann\u0119 m\u0142od\u0105 z grupy dziewcz\u0105t do grona m\u0119\u017catek. Pan m\u0142ody natomiast uzyskiwa\u0142 potwierdzenie swojej zdolno\u015bci do prowadzenia gospodarstwa i utrzymania rodziny.<\/p>\n
Str\u00f3j i zachowanie pa\u0144stwa m\u0142odych by\u0142y silnie skodyfikowane i nasycone znaczeniami. Ubi\u00f3r panny m\u0142odej, cz\u0119sto bogato zdobiony i zawieraj\u0105cy elementy w\u0142asnor\u0119cznie wykonane, odzwierciedla\u0142 nie tylko status materialny, lecz tak\u017ce jej pracowito\u015b\u0107 i przygotowanie do roli \u017cony. Wianek symbolizowa\u0142 dziewictwo i stan panie\u0144ski, a jego zdj\u0119cie w trakcie oczepin mia\u0142o charakter rytualnej transformacji. Str\u00f3j pana m\u0142odego wskazywa\u0142 natomiast na jego przynale\u017cno\u015b\u0107 spo\u0142eczn\u0105 i gotowo\u015b\u0107 do pe\u0142nienia roli gospodarza.<\/p>\n
Istotnym elementem by\u0142a r\u00f3wnie\u017c wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107 wydarzenia. Wesele anga\u017cowa\u0142o ca\u0142\u0105 wie\u015b, a obecno\u015b\u0107 \u015bwiadk\u00f3w i uczestnik\u00f3w nadawa\u0142a ma\u0142\u017ce\u0144stwu charakter aktu spo\u0142ecznego, a nie wy\u0142\u0105cznie prywatnego. Pa\u0144stwo m\u0142odzi znajdowali si\u0119 w centrum uwagi, ale jednocze\u015bnie podlegali kontroli i ocenie zbiorowo\u015bci.<\/p>\n
Ma\u0142\u017ce\u0144stwo mia\u0142o tak\u017ce wymiar ekonomiczny \u2013 \u0142\u0105czy\u0142o nie tylko dwie osoby, lecz cz\u0119sto dwa gospodarstwa. Posag panny m\u0142odej oraz zasoby pana m\u0142odego stanowi\u0142y podstaw\u0119 nowej jednostki gospodarczej. Tym samym para m\u0142oda by\u0142a postrzegana jako fundament przysz\u0142ej ci\u0105g\u0142o\u015bci rodziny i wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n
W uj\u0119ciu etnograficznym pa\u0144stwo m\u0142odzi stanowili figur\u0119 przej\u015bcia i odnowy \u0142adu spo\u0142ecznego. Ich zwi\u0105zek nie tylko regulowa\u0142 relacje mi\u0119dzy jednostkami, lecz tak\u017ce podtrzymywa\u0142 struktur\u0119 kulturow\u0105 wsi, zapewniaj\u0105c jej reprodukcj\u0119 biologiczn\u0105, ekonomiczn\u0105 i symboliczn\u0105.<\/p>\n