KAPLICZKA


Videoart powstał w oparciu o fotografię nieznanego autora z 1914 r., Rodzina przy kamiennej kapliczce słupowej z roku 1863, w miejscowości Białobrzegi; ze zbiorów MEK (nr V-258).

To jedna z ważniejszych, w najnowszej serii videoartów, prac i ma bardzo osobisty charakter. Podejmuje temat wiary w rzeczy niewidzialne, w moc modlitwy, Bożego Błogosławieństwa, łaski, wstawiennictwa świętych. Granicznym momentem videoartu jest trzykrotne zapianie koguta, nawiązujące do fragmentów z Pisma Świętego, w których opisane jest trzykrotne, zapowiedziane przez Jezusa (Mt 26,34; Mk 14,30; Łk 22,34; J 13,38), zaparcie się Piotra (J 18, 15−18. 25−27).

Kapliczki na dawnej wsi polskiej stanowią jeden z najbardziej charakterystycznych elementów krajobrazu kulturowego i religijności ludowej. W ujęciu etnograficznym są one nie tylko obiektami sakralnymi, lecz także nośnikami znaczeń symbolicznych, praktyk społecznych i lokalnej tożsamości. Stanowiły integralny element systemu kulturowego, w którym przestrzeń, religijność i codzienne praktyki były ze sobą ściśle powiązane. Funkcjonowały jako materialne nośniki sacrum, wprowadzające porządek symboliczny w obręb przestrzeni uznawanej za potencjalnie niebezpieczną lub nieoswojoną, zwłaszcza na granicach wsi, pól i dróg. Ich obecność organizowała krajobraz nie tylko fizycznie, lecz także znaczeniowo, wyznaczając strefy bezpieczeństwa i przynależności wspólnotowej.

Pełniły zarazem funkcję mediacyjną między światem ludzkim a sferą nadprzyrodzoną, będąc miejscem praktyk o charakterze zarówno oficjalnie religijnym, jak i ludowym, o wyraźnych cechach apotropeicznych. W tym sensie wpisywały się w szerszy system wierzeń, w którym działania rytualne miały realny wpływ na zapewnienie ładu, urodzaju i ochrony przed zagrożeniami.

Kapliczki stanowiły również ważne punkty integracji społecznej, wokół których koncentrowały się cykliczne praktyki zbiorowe, utrwalające wspólnotową tożsamość i przekaz kulturowy. Jako fundacje indywidualne lub zbiorowe były jednocześnie wyrazem relacji między jednostką a wspólnotą oraz próbą symbolicznego wpisania doświadczeń biograficznych i historycznych w trwałą strukturę krajobrazu kulturowego.

O samej fotografii i jej historii dowiadujemy się czytając jej opis zamieszczony na stronie MEK w Krakowie:

Fotografia (negatyw żelatynowo-srebrowy na podłożu szklanym) przedstawia trzyosobową rodzinę stojącą za płotem, obok murowanej kapliczki słupowej, wśród wysokich drzew.  Tuż za nimi widoczny jest drewniany budynek o konstrukcji zrębowo-węgłowej, z dachem czterospadowym krytym strzechą. Kapliczka posiada trzy kondygnacje. W najwyższej ustawiono rzeźbę, widoczną z czterech stron świata przez arkady zabezpieczone szybkami.  W płyciźnie ściany frontowej cokołu znajduje się kamienna płyta z inskrypcją „ TA FIGURA ZFUNDOWANA PRZEZ SOBESTYNA v BARBARE ZAYDIOW NA PAMIĄTKE BOGU NAYWYSZEMY v NAYSWIETSZEY M-P ROKU PANSKIEGO 1863”. W ścianie bocznej cokołu (po lewej stronie) znajduje się malowidło przedstawiające św. Floriana. W środkowej kondygnacji wykonano płycizny z owalnymi łukami w górnej części, wypełnione malowidłami: w ścianie frontowej postać Matki Bożej z Dzieciątkiem, w ścianie po lewej stronie kapliczki znajduje się postać biskupa  prawdopodobnie św. Mikołaja. Kapliczka zwieńczona jest półkolistym szczytem z płycizną, w której namalowano Trójcę Świętą oraz symbol przedstawiający Oko Opatrzności, z promieniami rozchodzącymi się z trzech stron trójkąta. Kapliczkę wieńczy ozdobny, żelazny krzyż. Z lewej strony kapliczki stoi rodzina (kobieta, dziewczynka i mężczyzna). Mężczyzna ubrany jest w podniszczony, ciemny kabat z długimi rękawami, zapięty z przodu na guziki. Pod kabatem ma koszulę-widoczny jest jedynie jasny kołnierzyk.  Nosi także ciemne spodnie, na nogach ma buty, aa głowie ma kapelusz. Twarz mężczyzny zdobią sumiaste wąsy. Kobieta ubrana jest w kaftanik z długimi rękawami. Kaftanik ma ozdobny, fantazyjny kołnierz. Kobieta ma ciemną, marszczoną w pasie spódnicę. Na zdjęciu widać, że ma bose stopy. Dziewczynka ubrana jest w bluzkę, spódnicę i zapaskę. Kobieta i dziewczynka mają na głowach chusteczki zawiązane pod brodą.

177views

pozostałe videoarty z serii…

TA NIE TKA
01:30
260views
MŁODZI
01:43
174views
PANNY
01:30
204views
POGODA
01:30
191views
DZIADY
01:36
206views
SIANO
01:37
302views
ZIOŁA
01:39
195views
KOŁYSKA
01:40
238views
UROKI
01:40
335views
PRANIE
01:44
262views
GŁOWIENKI
01:36
345views
TARG
01:48
204views
Page 1 of 2