Videoart powstał w oparciu o archiwalną fotografię Eugeniusza Frankowskiego z 1913 r., ze zbiorów MEK (II-35937) Chata Jakuba Płaty, wójta z Gostwicy.

Powstał również w wyniku inspiracji projektem Kropki i kreski. Upowszechnienie wiedzy o dekorowaniu ścian w drewnianym budownictwie regionalnym, realizowanym przez badaczki Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego – Maję Spychaj-Kubacką i Elżbietę Jodłowską. Impulsem do powstania projektu było zainteresowanie się jednej z badaczek, niezwykłą malaturą spichlerza z … Gostwicy podczas jej wizyty w Sądeckim Parku Etnograficznym.

Jednym z elementów projektu była wystawa „Na początku była kropka” w Muzeum Etnograficznym w Krakowie, eksplorująca zapomniane tradycje dekorowania drewnianych domów pierwotnymi gestami malarskimi – kropkami i kreskami. Projekt videoartu, czerpie z tej estetyki, łączy etnograficzne dziedzictwo ze współczesną prostą formą wizualną.

Dlaczego malowano akurat kropy? W jakim celu to robiono? Gdzie w tym procesie przebiega granica między użytecznością  i formą zdobniczą a sferą magiczną i sacrum? W videoarcie poruszam tajemnicę łączności gwiazd i konstelacji obserwowanych przez mieszkańców dawnej wsi na czystym i niezanieczyszczonym światłem niebie z malowaniem krop na chałupach i budynkach gospodarskich. Muzyka i przenikliwy, poruszający śpiew Macieja Kudłacika jest w tym procesie kluczowy.

Więcej informacji na temat wystawy można znaleźć na stronie PTL. Zachęcam też do czytania publikacji podsumowującej wspomniany projekt – wciąż można ją zamówić i przy okazji znaleźć odpowiedzi na postawione tu pytania. Ach! Myślę, że zrodziły się w Was kolejne…

Temat malowania i zdobienia drewnianych wiejskich zabudowań jest dla mnie bardzo interesujący zwłaszcza, że występował m.in. na terenach mi bliskich – w Małopolsce, na Podkarpaciu, Sądecczyźnie, Łemkowszczyźnie i Pogórzu, czyli  tam, gdzie prowadzimy razem z Fundacją „Memo” cykliczne etnograficzne badania terenowe i cztery archiwa społeczne. Do czasu pracy nad videoartem nie natrafiłam w swojej pracy terenowej na ani jedną fotografię dokumentującą tę formę zdobniczą. Do czasu… Przeprowadzając wywiady dla Cyfrowego Archiwum Społecznego Gminy Uście Gorlickie i oglądając prywatne zbiory w końcu trafiliśmy na pierwszą fotografię chałupy pomalowanej w kropy.

Oto ona. Chyża z Smerekowca Salomei Gromali sfotografowana przez nieznanego autora w latach 50 XX ; na maszynie widzimy Józefa Ludwina. Fotografia z kolekcji Grażyny Cycoń (CASGUG PL_1061_CASGUG_049_001_004).