Videoart powstał w oparciu o fotografię Leopolda Węgrzynowicza z 1916 r., Dziady śmigustne (dziad i baba) z Dobrej na wiejskiej drodze, ze zbiorów MEK (nr V-419).

Mówię – pół żartem, pół serio – że stworzyłam swój mały horror. Ale kto ma w pamięci wpływ działania na wyobraźnie i emocje dziecka odgłosów wydawanych przez dziady śmigustne temu nie będzie do śmiechu.

W Wiśniowej, wiosce rodzinnej mego ojca, wciąż kultywowany jest zwyczaj „chodzenia po dziadach” w noc z niedzieli na poniedziałek wielkanocny. Jako dziecko byłam przygotowywana na ich szaleństwa: wujkowie mnie straszyli, ciotki uspakajały. A ja jednocześnie bałam się i oczekiwałam zwiastunów ich przybycia – charakterystycznych pohukiwań i przerażających odgłosów, które wydawali.

O samej fotografii z Dobrej  i tamtejszych zwyczajach śmigustnych możemy przeczytać na stronie MEK w Krakowie:

Fotografia została wykonana prawdopodobnie przez Leopolda Węgrzynowicza w 1916 r. w Dobrej i należy do zespołu niemal dwustu zdjęć dokumentujących społeczność, budownictwo i obrzędy Dobrej i sąsiednich wsi. Dobra była rodzinną miejscowością Węgrzynowicza, a zachowane fotografie zostały wykonane zapewne z myślą o zasileniu zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie, do którego Towarzystwa należał i którego działalność prężnie wspierał. Zainteresowanie badacza mieszkańcami rodzinnych okolic trwało przez całe jego życie. Zorganizowany w Dobrej w 1938 r. obóz krajoznawczy zaowocował publikacją pt. „Wieś Dobra w powiecie limanowskim” (nakładem Komisji Kół Krajoznawczych P.T.K., Kraków 1938), w której wykorzystane zostały m.in. niektóre z prezentowanych fotografii ze zbiorów MEK. Zwyczaj „dziadów śmigustnych”, zwanych też „śmigusztnymi” żywy był w latach 50-tych XX w. na zachodzie i południu Krakowskiego , w okolicach Białej Krakowskiej i Kęt, a także na terenie powiatów limanowskiego i bocheńskiego. Leopold Węgrzynowicz poświęcił temu zagadnieniu uwagę dwukrotnie, sygnalizując potrzebę głębszych badań tego zjawiska. Po raz pierwszy na łamach redagowane przez siebie miesięcznika krajoznawczego „Orli Lot” (1920) i –niemal 40 lat później- w czasopiśmie „Ziemia” (1957). Pisał: „Znam ten zwyczaj ze wsi Dobrej powiatu limanowskiego. W drugi dzień Wielkanocy w t. zw. Śmigustny Poniedziałek zjawiają się we wsi tej chłopcy okręceni w słomę plecioną, głowę mają okrytą czapkami słomianemi kształtu stożka u wierzchołka którego powiewają trzy plecione  ze słomy warkocze; twarz zakrywają maską ze skóry baraniej; w jednej ręce trzymają gruby kij w drugiej koszyk wyścielony słomą dla składania darów (zwykle jaj), które im gospodynie ofiarowują. Przyszedłszy przed chatę wyprawiają pląsy pomrukując do taktu nie wydają przy tem żadnych artykułowanych dźwięków. Domownicy starają się ich oblać niespodzianie wodą przed czem oni, spostrzegłszy się, gdzie im grozi niebezpieczeństwo, umykają. W końcu otrzymawszy od gospodyni datek zwany śmigusztem odchodzą, Chodzą zwykle po dwu lub w pojedynkę, czasem drugi przebiera się za kobietę, wtedy wdziewa na siebie szaty kobiece, twarz osłania maską z płótna a na ręku trzyma ze szmat uwiniętą kukłę niby dziecko. Wędrówkę swoją kończą z chwilą kiedy mieszkańcy wioski zaczynają zbierać się na mszę św. Do kościoła. Zwą ich słomianemi lub śmigusztnemi dziadami” („Orli Lot”, R. 1, kwiecień-maj 1920, Nr. 1 i 2, s. 9-10). W zbiorach MEk zachowało się kilka przykładów fotografii, wykonanych przez Węgrzynowicza najprawdopodobniej w latach 10-tych XX w., w postaci negatywów na kliszach szklanych, na których uwieczniono „śmigustników”. Są to kolejno: V/291/S, V/292/S, V/293/S, V/294/S,  V/419/S, V/420/S, V/427/S, V/435/S, V/3074/S. Prezentowana fotografia przedstawia dwie postaci, chłopców lub młodych mężczyzn z Dobrej, w przebraniach dziadów śmigustnych (dziada i baby). Postaci te stoją na wiejskiej drodze i ujęte są en face. Postać po lewej stronie ma na sobie ubranie, spodnie i kurtkę, owinięte szczelnie warkoczami plecionymi ze słomy. Twarz zasłania maska ze skóry, z wyciętymi otworami na oczy, nos i usta oraz bujna broda z ciemnego “baranka” z wyróżniającymi się jasnymi wąsami i bródką. Na głowie ma wysoką czapkę ze słomy, z której sterczą do góry słomiane warkocze związane wstążkami. Podpiera się trzymanym w prawej ręce długim kijem, w lewej, natomiast, trzyma pleciony koszyk z widocznym wewnątrz sianem i jajkami. Postać po prawej stronie przebrana jest w strój kobiecy- koszulę w kratkę, kamizelkę, jasną spódnicę i ciemny fartuch. Na głowie nosi chustkę drukowaną zawiązaną pod szyją, na twarzy ciemną maskę z wyciętymi otworami, a na nogach podarte trzewiki. W lewej ręce trzyma szmacianą lalkę (kukłę) i laskę. W tle, po horyzont, ciągnie się  wiejska droga, a wzdłuż niej pojedyncze bezlistne drzewa. Z lewej strony kadru, w oddali- bielona chata.

Te same osoby, w ujęciu na tle drewnianej bielonej chaty, obecne są na fotografii pozytywowej o nr. inw. V/5669/F.