Videoart zatytułowany „Zielna” powstał w oparciu o Fotografię Leopolda Węgrzynowicza z lat 10.-20. XX w., Kobieta i sześć dziewczynek z Dobrej z wiązkami ziela na święto Matki Boskiej Zielnej; ze zbiorów MEK (V-3198) i animację spelah. W pracy skorzystałam również z nagrania archiwalnego pieśni w wykonaniu zespołu KGW z Brzezinki Dolnej z kolekcji Barbary Badowskiej, które jakiś czas temu pozyskaliśmy  razem z Fundacją „Memo” do Archiwum Gminy Andrychów.

Wychowałam się w rodzinie, w której kultywowano święcenie bukietów zielnych w Święto Matki Boskiej Zielnej przypadające 15 sierpnia. W mieście – urodziłam się i wychowałam w Krakowie – przygotowanie bukietu nie było tak proste jak na wsi. W tym dniu składa się Matce Chrystusa w ofierze płody ziemi, będącej o tej porze roku w pełni rozkwitu. Na dawnej polskiej wsi święcono: zioła lecznicze takie jak dziurawiec (dzwonek Matki Boskiej), piołun, wrotycz, krwawnik, mięta, macierzanka, kopytnik, dziewanna; ale także płody pól kłosy zbóż (żyto, pszenica), gałązki lnu i konopi, nabrzmiałe główki maku a czasem nawet nabite na patyki warzywa i owoce jak marchew, czy małe jabłka. Po poświęceniu bukiety nabierały niezwykłych właściwości czarodziejskich i leczniczych. Po powrocie do domu wkładano je za święte obrazy lub zatykano pod strzechę, by chroniły chatę przed uderzeniem pioruna i pożarem. Jeszcze wcześniej w drodze powrotnej z kościoła do domu wkładano ziele w bruzdach zagonów, by jego moc chroniła uprawy kapusty czy ziemniaków przed wszelkimi szkodnikami. Wykruszone ziarna z poświęconych kłosów dosypywano do ziarna siewnego, wierząc, że zapewni to obfity plon w przyszłym roku. Poświęconym zielem okadzano chore krowy lub dodawano je do paszy po wycieleniu, by uchronić zwierzęta przed wszelkimi urokami.

Warto w tym miejscy przypomnieć, że omawiane święto jest w Kościele obchodzone już od V w. jako uroczystość Zaśnięcia i Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. To właśnie dlatego w Nowicy, w której prowadzę długoletnie badania terenowe, w tym dniu odbywa się kermesz z procesją do cudownego źródełka – kaplica znajdująca się pośrodku wsi jest pod tym właśnie wezwaniem (do niedawna grekokatolicy obchodzili to święto 28 sierpnia).

Na stronie MEK w Krakowie możńa znaleźć informację dotyczącą szczegółowego opisu i pochodzenia zdjęcia:

Fotografia została wykonana przez Leopolda Węgrzynowicza w Dobrej i należy do zespołu niemal dwustu zdjęć dokumentujących społeczność, budownictwo i obrzędy Dobrej i sąsiednich wsi. Większość z nich powstała w latach 10. i 20. XX w. Dobra była rodzinną miejscowością Węgrzynowicza, a zachowane fotografie zostały wykonane zapewne z myślą o zasileniu zbiorów Muzeum Etnograficznego w Krakowie, do którego Towarzystwa należał i którego działalność prężnie wspierał. Zainteresowanie badacza mieszkańcami rodzinnych okolic trwało przez całe jego życie. Zorganizowany w Dobrej w 1938 r. obóz krajoznawczy zaowocował publikacją pt. „Wieś Dobra w powiecie limanowskim” (nakładem Komisji Kół Krajoznawczych P.T.K., Kraków 1938), w której wykorzystane zostały m.in. niektóre z prezentowanych fotografii ze zbiorów MEK. Zdjęcie przedstawia kobietę i sześć dziewczynek z Dobrej z wiązkami ziela- kwiatów, ziół i owoców, święconych z okazji święta Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zwanego powszechnie Matką Boska Zielną. Pozują do zdjęcia koło budynku, którego niewielki fragment widoczny jest z lewej strony kadru. Kobieta ma ok. 50-60 lat i ubrana jest w jasny kaftanik, spódnicę, ciemną zapaskę(?) oraz ciemną drukowaną chustkę na głowę, wiązaną pod szyją. Przez prawą rękę przewieszoną ma ciemną chustę naramienną w kratę z frędzlami. Na prawo od niej stoi, ustawionych w dwóch rzędach, sześć dziewczynek w wieku ok. 10-18 lat. Wszystkie ubrane są w koszule bądź bluzki i spódniczki do kolan. Na głowach noszą jasne chusteczki zawiązane przeważnie z tyłu głowy. Z dwóch stojących w centralnej części kadru, w pierwszym rzędzie, dziewczynek jedna nosi komplet z drukowanego materiału, składający się z bluzki z wykładanym kołnierzykiem i spódnicy, a druga- koszulę  z krezą i mankietami, ozdobioną haftem ażurowym i gorset sznurowany długą ciemną wstążką, której końce opadają na ciemną, drukowaną w motyw róż, spódnicę. Dziewczynka stojąca z prawej strony kadru, prawdopodobnie najstarsza, ma plisowaną spódnicę i chustkę na głowę z frędzlami, zawiązaną pod szyją. Za dziewczętami widoczny jest fragment drewnianego ogrodzenia, w tle- zbocze górskie częściowo zalesione drzewami iglastymi.